Główną atrakcją obserwatorium jest duże planetarium firmy Carl Zeiss Jena typu Spacemaster z 1991 r., umieszczone w kopule o średnicy 17,5 metrów, w której wyświetla się 9 tysięcy gwiazd, dwadzieścia mgławic i gromad gwiazd, oraz ciała układu słonecznego. Planetarium dopełniają projektory cyfrowe i rozbudowana aparatura audiowizualna. Projektor został nietradycyjnie umieszczony na podnośniku hydraulicznym, w razie potrzeby można go schować do pomieszczeń pod salą planetarium, by nie przesłaniał widoku.

Oprócz Pragi nie istnieje żadne miejsce w Czechach, gdzie istniała by podobna wielo-projekcyjna sala, nie dziwi więc, że goście wynoszą z naszych programów niecodzienne wrażenia. W repertuarze widowisk dużego planetarium znajdują się programy dla wycieczek szkolnych, jak również programy dla publiczności poświęcone nowoczesny poglądowi na Ziemię, układ słoneczny i odleglejszy wszechświat. Nie zapominamy i o najmłodszych widzach, dla których przygotowaliśmy interaktywne bajkowe opowieści. Duże planetarium może pomieścić 200 osób i jest przystosowane dla osób niepełnosprawnych, mogą się więc w nim odbywać fachowe wykłady, koncerty, seminaria tematyczne lub różnego rodzaju komercyjne prezentacje.

Obserwatorium ma do dyspozycji również małe planetarium Carl Zeiss Jena (typ ZKP-2 z 1959 r.) w kopule o średnicy 8 metrów, w której może się zmieścić 35 osób. Jest wykorzystywane głównie w godzinach wieczornych podczas niesprzyjającej pogody.

Astronomowie obserwatorium wyraźnie wspomagają wychowanie i kształcenie amatorów i studentów astronomii w całych Czechach. Organizujemy wykłady czołowych czeskich astronomów, dokształcające programy dla niewidomych, współpracujemy ze środkami masowego przekazu, prowadzimy internetowy kurs astronomii zakończony certyfikowanym egzaminem, a w letnich miesiącach obozy astronomiczne. Obserwatorium ściśle współpracuje s wydziałem przyrodniczym Uniwersytetu Tomasza Masaryka, Akademią nauk Republiki Czeskiej oraz innym kulturalnymi organizacjami miasta Brna.

Najstarszą część budowy obserwatorium tworzą dwie kopuły o średnicy 6 metrów, które zostały zbudowane w roku 1953. Na jesieni 1959 została otworzona budowa z salą wykładową i małym planetarium. W 1991 oddano do użytku duże planetarium. W ciągu ostatnich lat obserwatorium odwiedza rocznie ponad 80 tysięcy gości, co daje ponad 2,5 miliona w ciągu 50 lat istnienia.

Rezerwacje programu „Ludzie i gwiazdy” należy przeprowadzić minimalnie z miesięcznym wyprzedzeniem (telefonicznie lub emailem). Jeśli liczba widzów przekracza 30 osób, wstęp wynosi 60 koron za osobę (ze zniżką studencką 35 koron). V razie mniejszej ilości gości należy wpłacić jednorazową kaucję w wysokości 1800 koron. Program „Ludzie i gwiazdy” trwa około 60 minut. Płatność w euro nie jest aktualnie możliwa.

Wizytę wieczornego programu należy zarezerwować (telefonicznie, e-mailem) minimalnie na tydzień przed. Wstęp kosztuje 35 koron za osobę (nie oferujemy żadnej zniżki). Spektakl trwa mniej więcej 60 minut. Płatność w euro nie jest na razie możliwa.

Według dokumentów historycznych, w średniowiecznym w Brnie nie mieszkało zbyt wielu astronomów. W porównaniu z Pragą lub innymi wielkimi europejskimi metropoliami w Brnie nigdy nie zbudowano żadnego dużego obserwatorium, gdyby nie biskupstwo w Ołomuńcu uczeni omijaliby szerokim łukiem chyba całą Morawę. Mimo tego w Brnie "królewska nauka” nie była całkowicie nieznana.

„Augustyn Ołomuński, zwany również morawskim, pieczołowity astronom". - To jedno zdanie dokumentuje najstarszy zachowany ślad o obserwacjach gwiazd bezpośrednio w naszym mieście. Opisuje kościelnego włodarza i królewskiego pisarza Augustyna Ołomuńskiego, który tworzył w Brnie pod koniec XV wieku, mniej więcej w roku 1497. Kilka lat później powrócił do Ołomuńca, gdzie zmarł w 1510 roku.

Chociaż nie posiadamy zbyt wielu pisemnych informacji z tamtych czasów, wiemy na pewno, że astronomowie zajmowali się przede wszystkim stawianiem horoskopów. Ludzie wierzyli, że w ten sposób będą w stanie określić właściwy moment dla „tajnych” alchemicznych eksperymentów czy też zabiegów medycznych, zwłaszcza popularnego puszczania krwi. Na kalendarze astronomiczne był taki popyt, że często pisali je różnej maści szarlatani, nierzadko i sami drukarze. Oczywiście wszelkie próby przewidywania przyszłości były skazane na niepowodzenie.

Brno, otoczone kamiennymi umocnieniami przeżywało na początku XVI wieku prawdziwy rozkwit. Mniej więcej osiem tysięcy ludzi mieszkało w murowanych domach, a nad miastem dominowała masywna wieża ratusza. W mieście regularnie organizowano targi, na które zjeżdżali kupcy, również z zagranicy. Swoją siedzibę miał tu sejmik ziemski.

Z drugiej strony tutejszym mieszkańcom zagrażały epidemie a miasto zostało wciągnięte gospodarczo do kilku działań wojennych. W średniowiecznym Brnie większość ulic nie była wybrukowana i wszędzie walały się odpadki, między którymi biegały psy, kot i szczury.

Kolejne interesujące astronomiczne wydarzenie, które jest związane z Brnem, datuje się na połowę XVI w. W 1582 roku został wprowadzony nowy kalendarz, który naprawiał wady poprzedniego systemu mierzenia czasu. Papież Grzegorz XIII zarządził w całym chrześcijańskim świecie skok o 10 dni tak, aby po czwartku 4 października 1582 nastąpił piątek 15 października. Jak można było oczekiwać, reforma spotkała się ze znacznym oporem. Przyjęciu nowego kalendarza sprzyjała groźba, że ci, którzy nie przyjmą reformy będą ekskomunikowani z kościoła.

Mimo tego nowy kalendarz został przyjęty w 1582 r. w niewielu krajach. W Czechach nastąpiło to w styczniu 1854 r., u nas na Morawie pół roku później, na Słowacji aż w 1587. I tak cesarz Rudolf II i jego poddani okazali się bardzo nowocześni. W wielu innych państwach nowy kalendarz został uznany z opóźnieniem rzędu dziesięcioleci, lub nawet stuleci. Dowód opóźnienia był przy tym z dzisiejszego punktu widzenia niewiarygodny. Z powodu zbliżającego się końca świata tak radykalna reforma nie miała sensu.

Koniec świata oczywiście nie nastał. Dlatego też Ferdynand Czadecki w 1728 r. mógł skonstruować na ścianach dworu brneńskiego Nowego ratusza potrójny zegar słoneczny. Świetnie zachowane freski dopełniają malowidła widoku na Brno, znajdziemy tu również rzygacz w formie skrzydlatego smoka. Warto na niego spojrzeć, będąc kiedyś obok Nowego Ratusza na Placu Dominikańskim.

Na początku XIX w. w Brnie mieszkało już 30 tysięcy obywateli. Wzrost produkcji przemysłowej i napływ siły roboczej wymusił rozbiórkę większości umocnień. Zaczęła się również rozwijać nauka, w mieście powstało kilka stowarzyszeń naukowych oraz zostało założone Muzeum morawskie.

W XIX w. najwyraźniejszą osobistością w Brnie na polu astronomii był dzisiaj całkowicie zapomniany Ignacy Kasián Halaška. Urodził się w 1780 r. w Budziszowie niedaleko południowo-morawskich Oder, w latach 1808 – 1814 działał jako profesor fizyki na wydziale filozofii w Brnie. W tym okresie z pomocą znajomych zorganizował na zachodniej stronie biskupiego alumnatu prywatne obserwatorium. Dzisiaj w tym budynku ma siedzibę rektorat Politechniki – najstarszego uniwersytetu w Brnie.

Ignacy Halaška podczas swojego pobytu w Brnie min. obliczył wszystkie zaćmienia Słońca od 1813 do 1860 r. i narysował mapy ich przebiegu dla całej Morawy. Nie zapomniał o Brnie nawet po odejściu na Uniwersytet Karola, dzięki niemu Brno uzyskało nowoczesne laboratorium fizyczne.

Regularnie niebo obserwował również Johann Gregor Mendel, botanik i jeden ze założycieli genetyki. Po wstąpieniu do klasztoru W Starym Brnie oprócz znanych eksperymentów z krzyżowaniem roślin zajmował się również obserwacjami meteorologicznymi. To go w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XIX nawiodło na obserwacje plam słonecznych, którym przypisywał znaczący wpływ na aktualną pogodę. Niestety większość rysunków powierzchni Słońca wykonanych przez Mendela przepadła, do dzisiaj zachowało się tylko kilka fragmentów. W Muzeum morawskim można oglądać jego prosty teleskop. W odróżnieniu od genetycznych eksperymentów Grzegorz Mendel jednak się w kwestii badań słońca mylił: Słońce ma bowiem znikomy wpływ na aktualną pogodę.

Większa liczba astronomów pojawiła się w Brnie dopiero na początku XX wieku. W morawskiej metropolii istniało wtedy wiele stowarzyszeń przyrodniczych, swoją rolę odegrał również Uniwersytet techniczny, gdzie zaczęto nauczać geodezję i kartografię. Na jednej z budów uniwersytetu, która znajduję się w odległości kilometra w linii prostej od dzisiejszego obserwatorium, na początku XX wieku powstało prawdziwe obserwatorium astronomiczne.

Rozwój tego pierwszego brneńskiego obserwatorium nastąpił dopiero po założeniu Uniwersytetu Masaryka w 1919 r. Przyrządy astronomiczne z nowego Wydziału nauk przyrodniczych były czasowo instalowane właśnie w tamtejszym obserwatorium Politechniki. Przy obserwacjach nocnego nieba spotykali się nie tylko studenci, ale czasami również publiczność.

Ciekawostką jest, że obserwatorium to jest używane do dzisiaj. Jest wyposażone w nowoczesne urządzenia przeznaczone do określania współrzędnych geograficznych i służy studentom fakultetu budowlanego Politechniki. Na pierwotnym filarze astronomicznym (przecina całą budowę) znajduje się teraz punkt geodezyjny TUBO, którym posługuje się sieć GPS i który służy badaniom miejscowego pola grawitacyjnego Ziemi (w Czechach jest druga taka stacja). Dzięki temu wiemy, że euro-azjatycka płyta tektoniczna, na której leży również Krowia góra, przemieszcza się z szybkością 27 mm/rok w kierunku północno-zachodnim.